Όσοι από τους παλιούς γνώριζαν τον Πόρο, σίγουρα θα είχαν επισκεφτεί τη ταβέρνα του Σωτήρη του Κερρά. Διάσημη, και κατά την παράδοση εκεί ο Τσαρούχης εμπνεύστηκε τους Ναύτες του, ναυτόπαιδες του Προγυμναστηρίου, που σύχναζαν εν στολή στην ταβέρνα.
Πέρασαν τα χρόνια και το κτίριο έγινε σήμερα πολιτιστικό κέντρο "Η Καθετή", ένα θαυμάσιο κτίριο σε θαυμάσια θέση, μοναδικό στην περιοχή μας όπου και φιλοξενήθηκε η έκθεση ζωγραφικής "Διαφάνειες ζωής" .
Από την ταράτσα του η θέα προς Αδέρες είναι μαγευτική, την ώρα που έχει δύσει ο ήλιος. Η ωραιότερη ώρα του Πόρου.
Παραμονή της Παναγίας. Ξαφνικά από ένα κέντρο δεξιά προς τα παλιά Σφαγεία άρχισε εκκωφαντική μουσική με ιταλικά τραγούδια, νέοι και νέες χόρευαν και τραγουδούσαν γιορτάζοντας γενέθλια. Μετά από μισή ώρα ξεχύθηκαν, σαν ρωμαϊκός θίασος, στο δρόμο, με γρήγορα βήματα, χορεύοντας ασταμάτητα και τραγουδώντας, ενώ δύο κορίτσια έσερναν μια συσκευή μαύρη σαν τροχήλατη βαλίτσα, ένα μικρό τζουκ μποξ θα λέγαμε παλιά, με ισχυρότατα ηχεία, που τράνταζαν με τη μουσική τα τζάμια της Καθετής. Σκηνή από Φελίνι.
Θυμήθηκα ένα σχόλιο του Θεόδωρου Παπαγγελή στον Πρόλογο της "Αινειάδας": Όταν παιζόταν τραγωδία τα ρωμαϊκά χρόνια, το κοινό βαριόταν τα βαριά νοήματα και την πλοκή, βγαίνοντας δε έξω από το θέατρο τραγουδούσε τα χορικά τα οποία γίνονταν ένα είδος σουξέ. Για αυτά πήγαινε να δει τραγωδία, ενώ φυσικά προτιμούσε την κωμωδία. Εξού και η αγάπη τους για την όπερα, την οπερέτα και την καντάδα.
Πέρασε ο θίασος και για καμιά ώρα ησύχασε η παραλία (σημειωτέον ότι δεν κυκλοφορούν οχήματα, οπότε μπορεί να ησυχάσει).
Ξαφνικά ακούστηκε από μακριά να έρχεται η πομπή της Περιφοράς της εικόνας της Παναγίας. Αντί όμως για ψαλμωδία ψαλτών, ακουγόταν ο ύμνος που συνέθεσε ο Άγιος Νεκτάριος Αιγίνης, ο οποίος δεν είναι ενταγμένος στην λειτουργική υμνολογία: "Αγνή Παρθένε Δέσποινα, άχραντε Θεοτόκε ....".
Αυτός ο ύμνος ακούγεται συνέχεια σε ναούς όσο παραμένουν κλειστοί, όχι μόνο στην Πρωτεύουσα αλλά και σε κάθε γωνιά της χώρας μας. Αντί να μένει ο ναός εν ιερά σιωπή, βάζουν να παίζει ασταμάτητα αυτός ο ύμνος ακόμη και τα μεσάνυχτα. Ένα είδος ύμνου - σουξέ, που περνώντας από ναό σε ναό έρχεται από το εσωτερικό του και απορείς τι λειτουργία είναι αυτή σε ένα κλειστό και σκοτεινό ναό. Θυμίζει λίγο το "Υπάρχω" του Καζαντζίδη, που όταν κυκλοφόρησε, παιζόταν συνεχώς στην Θεσσαλονίκη, Ανέβαινες σε λεωφορείο; "Υπάρχω...." . Άνοιγες ραδιόφωνο; "Υπάρχω....". Αφιερώσεις στρατιωτών: 98% "Υπάρχω ...". Λαϊκό σουξέ.
Πέρασε η Περιφορά μπροστά από την Καθετή. Η εικόνα ανθοστόλιστη, μικρή αντιπροσωπεία τοπικών αρχών, ακολουθούσαν όχι πάνω από 30 άτομα, αλλά όχι ψάλτες! Στην Ευαγγελίστρια από όπου ξεκίνησε η Περιφορά, έψαλαν πριν κανονικά ψάλτες, αλλά δεν ακολούθησαν την πομπή. Ο Ύμνος " Αγνή Παρθένε Δέσποινα ..." έβγαινε από ένα όμοιο τροχήλατο βαλιτσάκι σαν αυτό του ιταλικού θιάσου το οποίο έσερνε ένας πιστός!
Παρόλη την αποδοχή της ... νέας τεχνολογίας, η σεμνή πομπή, έφτασε λίγα μέτρα πιο πέρα και σταμάτησε. Γύρω ντίκα οι ταβέρνες, τα εστιατόρια και κάθε είδος κέντρου, ακόμη και ο δρόμος ντίγκα!
Αναμενόταν η κατακεραύνωση του ιερέα για την ασέβεια, τον καταναλωτισμό, τη μη συμμετοχή και τα παρόμοια. Το αντίθετο: Ο ιερέας με μια εμπνευσμένη και σύντομη ευχή, ευλόγησε τους εργαζόμενους που με το μόχθο τους, ακόμη και τις άγιες μέρες, συντηρούν τις οικογένειές τους και τον τόπο του Πόρου, τους ξένους που μετά από μια κοπιαστική χρονιά ξεκουράζονται οικογενειακώς στον Πόρο, και τους Αλλοδαπούς που επέλεξαν για διακοπές τον τόπο μας, ευχόμενος σε όλους δύναμη, υγεία, και καλή επιστροφή στις εστίες τους. Μικρή η πομπή, αλλά μεγάλη η ευχή που με αγάπη αγκάλιασε όλους.
Πού μυαλό για Περιφορές όταν όλοι οι Ποριώτες και πλήθος ξένων που εργάζονται το καλοκαίρι στον Πόρο, πασχίζουν να βγάλουν ό,τι μπορούν από τον μήνα που τρέφει τους άλλους έντεκα; Το κορίτσι που μας σέρβιρε αργότερα, επί 5 ώρες σφαίρα, αγόγγυστα με το χαμόγελο, το βράδυ κατάκοπη θα έπεφτε για ύπνο, για να ξυπνήσει σούρπα, να πιάσει δουλειά 6ωρη πρωινή σε άλλο κατάστημα....
Αλλά οι περιηγητές του 18ου και 19ου αιώνα σημείωναν για την Ελλάδα: "Έχουν τις δικές τους συνήθειες. Αντί να δουλεύουν καθημερινά, όπως γίνεται στα κράτη της Ευρώπης, δουλεύουν σκληρά με το τραγούδι στα χείλη στη γη, στα πλοία, στη ξενιτιά, αλλά 80 τουλάχιστον ημέρες το χρόνο, χώρια οι Κυριακές, κάθονται, γλεντάνε και χορεύουνε ευτυχισμένοι. Ακόμη και ο σχεδόν άγνωστος άγιος, το μακρινό ξωκλήσι, γίνεται αφορμή για παύση εργασίας και τρικούβερτο πανηγύρι. Στο χωριό μένει όποιος δεν μπορεί να περπατήσει. Κάνουν ένα κύκλο όλο το χωριό, τραγουδούν και χορεύουν τραγούδια λυπημένα, και αμέσως μετά τραγούδια της χαράς, σαν να είναι γι' αυτούς η ζωή ένα με τον θάνατο.".
Αυτή ήταν η Ελλάδα μας, αυτή είναι η παράδοσή μας, Αυτή ήταν η Ερμιόνη, η Ερμιονίδα, η Τροιζηνία, ο Πόρος, η Ύδρα, οι Σπέτσες, όχι αυτό που βιώνουμε σήμερα: Ένα μεγάλο φαγάδικο.
Βασίλης Γκάτσος
