Η Περσεφόνη στο …Κρανίδι
του Γιάννη Μ. Σπετσιώτη
Την Παρασκευή 10 Ιουλίου 2026, πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση του νέου βιβλίου της φιλολόγου Μυρσίνης Σαμαρά, με τίτλο «Η Περσεφόνη και η μεγάλη συνάντηση στο Καταφύκι της Ερμιόνης». Η εκδήλωση έλαβε χώρα στον ιστορικό προαύλιο χώρο του παλαιού Γυμνασίου Κρανιδίου, εκεί όπου σήμερα στεγάζεται η Δημοτική Βιβλιοθήκη, κάτω από τη σκέπη του γειτονικού Ιερού Ναού του Αγίου Παντελεήμονα.
Στην έναρξη της εκδήλωσης, που οργάνωσε ο Σύλλογος των Απανταχού Κρανιδιωτών «Εμμανουήλ Ρέπουλης» σε συνεργασία με τον Δήμο Ερμιονίδας, ο Δήμαρχος, κος Γιάννης Γεωργόπουλος, απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό. Στη συνέχεια για το βιβλίο μίλησαν με επιτυχία: Η κα Βιβή Σκούρτη, τέως Σχολική Σύμβουλος Νηπιαγωγών, ο κος Δημήτρης Καμιζής, ιατρός, Πρόεδρος του Συλλόγου και πρώην Δήμαρχος Κρανιδίου και Ερμιονίδας, καθώς και η ίδια η συγγραφέας, κα Μυρσίνη Σαμαρά.
Η έρευνά μου γύρω από τη μυθική μορφή της Περσεφόνης, της κόρης της Δήμητρας και του Δία, συζύγου του Πλούτωνα και θεάς του Κάτω Κόσμου, της βλάστησης και της μυστηριακής λατρείας της φύσης αποκαλύπτει μια ενδιαφέρουσα διαχρονικότητα. Ο μύθος και το όνομά της δεν καθόρισαν μόνο την αρχαία ελληνική γραμματεία και τέχνη (γλυπτική, αγγειοπλαστική, χαρακτική) αλλά συνέχισαν να εμπνέουν τη νεότερη ελληνική καλλιτεχνική δημιουργία σε κάθε της έκφανση.Η μορφή και οι συμβολισμοί της Περσεφόνης αποτυπώθηκαν στη ζωγραφική, το θέατρο, τον κινηματογράφο, τη μουσική, τη λογοτεχνία και την εικονογράφηση. Ακόμα πέρασαν και στην καθημερινότητά μας κοσμώντας χαρτονομίσματα, γραμματόσημα ακόμα και τηλεφωνικές κάρτες.
Ωστόσο, δυο πληροφορίες θεωρώ πως είναι σημαντικές. Η πρώτη έχει να κάνει με τη γνωστή λίμνη Κουμουνδούρου που βρίσκεται στα όρια των Δήμων Χαϊδαρίου και Ασπρόπυργου. Σύμφωνα με στοιχεία του Δήμου Χαϊδαρίου, στο σημείο αυτό υπήρχαν κατά την αρχαιότητα οι Ρειτοί, δύο τεχνητές λίμνες που σχηματίζονταν από τις πηγές στις δυτικές παρυφές του όρους Αιγάλεω. Η βόρεια λίμνη ήταν αφιερωμένη στη θεά Δήμητρα και η νότια στην κόρη της, την Περσεφόνη. Οι δύο αυτές λίμνες διατηρήθηκαν για αιώνες. Παλαιότεροι κάτοικοι της περιοχής αναφέρουν πως και οι δύο υπήρχαν μέχρι τη δεκαετία του 1950. Τις περιγράφουν, μάλιστα, ως μοναδικούς υδροβιότοπους με κρυστάλλινα, τρεχούμενα νερά, γεμάτες ψάρια και πυκνούς καλαμιώνες που φιλοξενούσαν πλήθος πουλιών. Στη συνέχεια, η βόρεια λίμνη (το «Κεφαλάρι») αποστραγγίστηκε και επιχωματώθηκε. Ωστόσο, η νότια λίμνη, η αρχαία λίμνη της Περσεφόνης, διασώζεται μέχρι σήμερα και δεν είναι άλλη από τη γνωστή μας λίμνη Κουμουνδούρου.
Η δεύτερη πληροφορία έχει να κάνει με τρία πλοία της Επανάστασης του 1821, που έφεραν το όνομα «Περσεφόνη»: Η κρητική γαλέτα, με καπετάνιο τον Μανώλη Μανωλακάκη. Το ιστορικό βρίκι: Μέσα από δέκα διασωθέντα έγγραφα (ένα του 1827, τέσσερα του 1828 και πέντε του 1829) πληροφορούμαστε ότι με αυτό ταξίδευε ο Ναύαρχος Λόρδος Κόχραν. Μάλιστα, ο Κόχραν παραπονέθηκε κάποτε στον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο ζητώντας την αντικατάσταση του καπετάνιου, με αποτέλεσμα το τιμόνι της «Περσεφόνης» να αναλάβει ο Νικόλας Μακρυμούρας. Το πλοίο του Χατζη-Νομικού Τζουνιά: Η επαρχιακή Δημογεροντία Καλύμνου είχε ζητήσει από τον λιμενάρχη του νησιού, Αναγνώστη Κανάρη, να ενεργήσει τα δέοντα για την έκδοση του ναυτιλιακού διπλώματος του πλοιάρχου. Η υπόθεση αυτή περιγράφεται αναλυτικά σε τέσσερα σωζόμενα έγγραφα του Μαρτίου του 1829 (με ημερομηνίες 8/3, 12/3 και 13/3).
Τέλος, το όνομα Περσεφόνη στις διάφορες παραλλαγές του σημαίνει «την αλωνίστρια των δημητριακών» ή «εκείνη πουπροσφέρει αφθονία».
