Διορθώνω τα λάθη μου
του Γιάννη Μ. Σπετσιώτη
«Πίπτειν ανθρώπινον, εμμένειν εωσφορικόν, μετανοείν θείον».
Με τα λόγια αυτά, ο σπουδαίος πατέρας της Εκκλησίας μας Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος συμπυκνώνει μια αλήθεια που μας συνοδεύει ανά τους αιώνες. Τα λάθη είναι κομμάτι της ανθρώπινης φύσης, αφού κανένας μας δεν είναι τέλειος. Άλλωστε, η φράση «το σφάλλειν ανθρώπινον» (τα λάθη είναι ανθρώπινα) είναι γνωστή και διαχρονικά επίκαιρη.
Καθημερινά πέφτουμε σε μικρά και ασήμαντα σφάλματα, τα οποία συνήθως χαρακτηρίζουμε ως αστοχίες, αβλεψίες ή απροσεξίες. Παράλληλα, κάνουμε και μεγαλύτερα, πιο σοβαρά λάθη, που τα ονομάζουμε ολισθήματα, παραπτώματα και ατοπήματα. Έτσι, η έννοια του λάθους αποκτά ευρύτατες διαστάσεις, ανάλογα με το είδος και τον βαθμό του, καλύπτοντας κάθε λόγο ή πράξη που αποκλίνει από την αλήθεια.
Συχνά αναφερόμαστε σε ορθογραφικά ή τυπογραφικά λάθη, αλλά και σε σφάλματα που αφορούν τις πράξεις, τις επιλογές, τις εκτιμήσεις και τις συμπεριφορές μας. Κάθε μορφή λάθους, ανεξάρτητα από τη σοβαρότητά της, έχει συνήθως τους δικούς της τρόπους επανόρθωσης.Εναπόκειται, λοιπόν, στη δική μας διάθεση να τα διορθώσουμε, αναζητώντας, όπου κρίνεται απαραίτητο, και τη συνδρομή των κατάλληλων ειδικών.
Αξίζει να σταθούμε ιδιαίτερα σε εκείνα τα λάθη που οδηγούν σε παρεξηγήσεις στις ανθρώπινες σχέσεις, διαταράσσοντας και, ορισμένες φορές, οδηγώντας την επικοινωνία στα άκρα. Οι αιτίες είναι γνωστές. Ανειλικρινείς στάσεις, ανεκπλήρωτες επιθυμίες, η τάση να προβάλλουμε μια πλασματική εικόνα του εαυτού μας, καθώς και συμπλέγματα κατωτερότητας που εκδηλώνονται ως επιθετικότητα. Σε αυτά προστίθενται η προσπάθεια υποτίμησης της νοημοσύνης των γύρω μας, αλλά και μια άκρατη εγωκεντρικότητα.
Εδώ όμως προκύπτει το κρίσιμο ερώτημα: Επιθυμούμε πραγματικά να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τους γύρω μας και, κατ’ επέκταση, να αποκαταστήσουμε τα σφάλματά μας;
Αν η απάντηση είναι καταφατική, το πρώτο βήμα είναι να συνειδητοποιήσουμε ποια λόγια ή ποιες πράξεις μας πλήγωσαν τον άλλον. Το δεύτερο βήμα είναι να μετανοήσουμε ειλικρινά και να εκδηλώσουμε την πρόθεση να αλλάξουμε στάση. Αυτά τα δύο πρώτα στάδια συντελούνται βαθιά μέσα μας, εσωτερικά. Στη συνέχεια, ακολουθούν δύο ακόμη βήματα, αυτή τη φορά ορατά και εξωτερικά. Το τρίτο βήμα αφορά την παραδοχή του σφάλματός μας μπροστά στο πρόσωπο που αδικήσαμε και το τέταρτο την έκφραση μιας ειλικρινούς συγγνώμης. Η εξωτερίκευση αυτή δεν είναι εύκολη υπόθεση. Τα λάθη διορθώνονται, αρκεί να υπάρχει πραγματική βούληση. Για να ολοκληρωθούν επιτυχώς αυτά τα τέσσερα στάδια, απαιτείται επίμονη και βαθιά εσωτερική καλλιέργεια. Χρειάζεται ψυχική υγεία, σθένος, τόλμη, γενναιοδωρία και, πάνω απ' όλα, ταπείνωση.
Απέναντί μας, όμως, ορθώνεται το πανίσχυρο τέρας της ματαιοδοξίας, του καιροσκοπισμού, του εγωισμού και της φιλαυτίας. Όσο επιλέγουμε να το τρέφουμε, τόσο εκείνο θα θεριεύει, εμποδίζοντας την προσωπική μας εξέλιξη.
Τελικά, φαίνεται πως ο καθένας μας κουβαλά μέσα του πλήθος τέτοιων συμπλεγμάτων. Άλλοτε αδυνατούμε να τα αντιληφθούμε και άλλοτε αρνούμαστε πεισματικά να αλλάξουμε, έχοντας επιλέξει αυτόν τον τρόπο ζωής.
