Του Αλέκου Α. Ανδρικάκη andrikakisalekos@gmail.com
candianews
Η Ελλάδα βρισκόταν στα πρόθυρα του οδυνηρού εμφύλιου σπαραγμού. Η
χώρα μόλις είχε απελευθερωθεί από ένα σχεδόν δεκάχρονο σκοτάδι, τη
φασιστική δικτατορία του Μεταξά και τη ναζιστική κατοχή, αλλά η αγγλική
επέμβαση και τα σημάδια της αδελφοκτόνου σύρραξης, ήταν ήδη ορατά.
Στο διεθνές πεδίο, ο Δεύτερος παγκόσμιος Πόλεμος έχει λήξει από τον
Μάιο του 1945 και οι νικητές αναζητούν τις πολιτικές (και τον έλεγχο…)
του μεταπολεμικού κόσμου. Το φθινόπωρο συγκαλείται στο Λονδίνο η
«Διάσκεψη των Πέντε», με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών, της
Σοβιετικής Ένωσης, της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Κίνας. Η ολοκλήρωσή
της, στις 2 Οκτωβρίου, δείχνει απλώς τις μεγάλες διαφορές ανάμεσα στα
στρατόπεδα των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ένωσης και στην ουσία την αρχή της
περιόδου του Ψυχρού Πολέμου, που κυριάρχησε μεταπολεμικά, μέχρι και τη
δεκαετία του 1980.
Στην Ελλάδα, τα πράγματα, πολιτικά και κοινωνικά, είναι σε μια
κατάσταση ανωμαλίας. Από τον Φεβρουάριο του 1945, με την υπογραφή της
συμφωνίας της Βάρκιζας και τον αφοπλισμό του ΕΑΜ, οι παρεμβάσεις των
Άγγλων, κορυφώνονται. Με δική τους πίεση ο στρατηγός Πλαστήρας, που είχε
αναλάβει πρωθυπουργός από τον Ιανουάριο, αρνείται τη συμμετοχή της
αριστεράς στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Τον Απρίλιο παραιτείται, με
απαίτηση του αντιβασιλέα και αρχιεπισκόπου Αθηνών Δαμασκηνού, μετά από
αστήρικτες καταγγελίες του ακροδεξιού εντύπου «Ελληνικόν Αίμα» ότι
υπήρξε… συνεργάτης των Γερμανών! Τον Πλαστήρα διαδέχεται ο ίδιος ο
Δαμασκηνός. Η κατάσταση αρχίζει πλέον να ξεφεύγει από τον έλεγχο. Κι ο
έλεγχος χάνεται εντελώς μετά το τέλος της «Διάσκεψης των Πέντε».
Την 1η Νοεμβρίου 1945 αναλαμβάνει πρωθυπουργός ο Παναγιώτης
Κανελλόπουλος, διαδεχόμενος τον Δαμασκηνό, αλλά 21 ημέρες αργότερα
παραιτείται. Και πάλι η Αγγλία έχει παρέμβει, προσφέροντας οικονομική
βοήθεια υπό όρους για νέα κυβέρνηση, διενέργεια εκλογών μέχρι τον
επόμενο Μάρτιο και δημοψηφίσματος για το πολιτειακό ζήτημα μέχρι τον
Μάρτιο του 1948.
Ο Καζαντζάκης υπουργός
Τον Κανελλόπουλο διαδέχεται ο Θεμιστοκλής Σοφούλης, επιχειρώντας να
συγκροτήσει κυβέρνηση και με άλλες δυνάμεις. Ο Νίκος Καζαντζάκης, που
τότε έχει ιδρύσει ένα μικρό σοσιαλιστικό κόμμα, τη Σοσιαλιστική Εργατική
Ένωση, τοποθετείται, στις 26 Νοεμβρίου, υπουργός άνευ Χαρτοφυλακίου. Θα
παραμείνει στη θέση του λιγότερο από 2 μήνες καθώς θα παραιτηθεί στις
20 Ιανουαρίου 1946.
Σ’ αυτή την κυβέρνηση μέλη είναι και άλλοι Κρήτες. Ο άλλοτε
πρωθυπουργός Εμμανουήλ Τσουδερός αναλαμβάνει καθήκοντα β’ αντιπροέδρου
και υπουργού Συντονισμού. Ο Μανούσος Βολουδάκης, υπουργός Γενικός
Διοικητής Κρήτης, ενώ ο μετέπειτα δήμαρχος Ηρακλείου Νικόλαος Κρασαδάκης
υφυπουργός επί της Παλιννοστήσεως Προσφύγων.
Προσπάθεια αποτροπής του εμφυλίου